© Webmaster: Frans Hoppenbrouwer - Modelvliegclub IKARUS - Tubbergen

Doe meer... met uw decoupeer !
( Auteur: Wil Gipman )
Maak uw decoupeerzaag veelzijdig

Uw decoupeerzaag is tot veel meer in staat dan u denkt.
Vaak wordt de decoupeerzaag alleen voor het grove werk en rondzagen gebruikt. Daarbij worden dan de gangbare zaagjes met fijn of grove vertanding gebruikt.
Het handig monteren van de decoupeerzaag onder een werkblad kent men veelal niet. Het lagertje achter de decoupeerzaagjes is daarbij echter niet nauwkeurig genoeg voor een secure zaaggeleiding.
In de hieronder beschreven handleiding maken we zelf een goede decoupeerzaaggeleiding, waardoor een handig en secuur zaaginstrument ontstaat.....


Andere lagering van de zaagjes

Door de decoupeerzaag onder een blad te monteren, kunnen we op dat blad een extra lagering maken voor ijzerzaagjes, uit de grote ijzerzaag beugel.
Als eerste toepassing van het lagerblokje kunt u een voorbeeld zien in tip 9 van de TIPS-pagina's. Voor twee in aanbouw zijnde dubbeldekkermodellen moesten er messing puntoogjes (puntkousjes) worden gemaakt. Daarvoor was het nodig om messing pijp in de lengterichting open te zagen. Door deze (onder)lageringmethode, is het idee geboren om een bovenlagering te construeren, die zich vrij boven het werkblad bevindt. Ook hierbij is gebruik gemaakt van een aluminium U-profiel van 20 x 20 mm (zie afb. 2).


Andere zaagjes toepassen

Door ijzerzaagjes uit de grote ijzerzaag beugel te gebruiken, hebben we de keuze uit 24 tanden of 32 tanden per duim. Voordeel ook van dit ijzerzaagjestype, is een smallere zaagsnede. De zaagjes kunnen in principe alleen in decoupeerzagen met een vastzet schroef aan de zijkant van de pendelas worden gebruikt. Of men moet de vastzetnokken in het zaagjesvastzetgedeelte gaan vijlen… maar men zal ook op andere problemen stuiten.
De mogelijkheden hier beschreven, maken aanschaf van een goedkope decoupeerzaag met een vastzetschroef aan de pendelas gerechtvaardigd!
Zaagjes kunnen goed worden bewerkt. Tot 2 mm achter de geharde zaagtandjes kunnen we met een ander ijzerzaagje de gewenste zaagbreedte kiezen voor de diverse toepassingen.
Men kan beter vijlen om het zaagblad gladder te maken, bij slijpen wordt het zaagje te warm!


Zaagjes aanpassen

Als we een ijzerzaag blaadje tussen twee hardhouten plankjes klemmen, en daarbij de zaagtandjes in het hout drukken is smaller zagen tot op 2 mm van de puntjes mogelijk.
Voor andere toepassingen zijn er zaagjes van 5 en 7 mm in gebruik.
Zaagjes van 2 mm breed zijn gebruikt voor het figuurzagen. Deze zaagjes kunnen na het smaller maken, in een 2 mm diepe zaagsnede worden gedrukt om glad te vijlen. Op deze smalle zaagjes wordt een messing pijpje van 3 mm gesoldeerd. Eerst is er een dun koperdraadje uit b.v een schemerlamp snoer om het zaagje gedraaid, en wel zoveel totdat het messing pijpje recht en vast zit. Via het koperdraad vloeit de tin beter door het pijpje. Bij het solderen en beter vloeien van tin, kan een weinig soldeer pasta rood worden gebruikt.
Belangrijk is het om eerst een schetsje te maken met maten van werkblad en lagerblokje. Ook de plaats van de beugel moet worden aangegeven, en de slag van de pendel!
Met alle maten op papier is de lengte van o.a het figuurzaagje goed te berekenen.


Beugel boven blad

Door een vrijhangende "beugel" boven het zaagblad te monteren, kunnen we zowel twee zij- als één achterlager op de beugel monteren. Ook kan er een hulpstuk op de beugel worden gemonteerd, waarin we een geleidepijpje van messing kunnen monteren (afb. 4). In die pijp geleiden we het zaagje. Regelmatig een drupje olie…en, er zitten veel buisjes in een lengte messing pijp!
Het is handig om de beugel opklapbaar te maken, zo wordt het inwendig zagen in materiaal eenvoudiger! Gewoon een 3mm gaatje boren, het te zagen materiaal over het zaagje schuiven, de beugel omlaag…en weer verder zagen.
Belangrijk daarbij is: zet de zaagpendel eerst in de onderste stand. Help het zaagje in het pijpje op de beugel!
Zelf heb ik een soort "vang" gemaakt van een buisje dat weer over de geleidebuis valt.
Voor het veranderen van zaagje kan, zodra de pendelas in de onderste stand staat, de bout in de pendelas worden los- en vastgedraaid. Via een pijp welke in de multiplex plaat is gemaakt kan met een verlengde imbus het zaagje worden vast gezet. En dat zonder te kijken!


Decoupeerzaag onder werkblad maken

Monteer de decoupeerzaag onder een blad van minimaal 30 x 40 cm (liefst groter!) Daarbij is een aluminium plaat van 4 mm dik zeer geschikt, of anders een metalen plaat. Onder de plaat zijn multiplex zijkanten van 40 mm dik gemonteerd, erg handig voor het stevig bevestigen van de beugel voor de zaaggeleiding!
Neem voor bepaling van de multiplex plaat hoogte genoeg ruimte voor de decoupeerzaag.


Schuivend plateau

Erg handig is een schuivend plateau, dat op geleiderails wordt gemonteerd. Bovenkant rails is daarbij ook de bovenkant van het lager blokje. De plaats van het lager blokje is afhankelijk van de ruimte die men tot aan de bevestigingspunt van de beugel wil hebben. (Wat maakt u en met welke maten?)
Zodra de zaag onder het werkblad is gemonteerd, weten we de plaats van zaagje.
In het schuivend plateau boren we een aantal gaten van 3 mm, en vijlen een gladde sleuf. Na het plaatsen van het schuivend plateau, laten we de decoupeerzaag zelf een lange sleuf verder zagen. Hierna kunnen we na de eerste zaagsnede (beugel omhoog) met een houten klosje het zaagje naar eerst links drukken en weer in de sleuf laten zagen, en daarna na rechts drukken en weer zagen. Zo krijgen we een ruime sleuf, waarin de zaagjes zonder behindering kunnen bewegen.
Door de sleuf in het schuivend plateau krijgen we een onstabiel plateau, maar op de plaats waar we zagen zit als steun het lager blokje, dus hoogte blokje en geleiders moet gelijk zijn!


Recht/breed en onder een hoek zagen

Op het schuivend blad kan men een aanslag monteren welke haaks en onder hoeken van 15-30-45 graden kan worden gedraaid. Zelf heb ik in een tekenprogramma een gradenverdeling gemaakt.
Op printplaat heb ik de afbeelding geplakt en op de graden punten een gat van 3 mm geboord. Op de printplaat is een U profiel gemonteerd, waarbij het midden van de U ook het hart van de gradenverdeling is.
Op het U profiel kan een aanslag worden geklemd (zie afb. 6).
Bij voldoende breedte van het schuivend gedeelte, zijn er ook breedte geleiders mogelijk.
Verder is een mogelijkheid voor begrenzing van de zaagdiepte erg handig. Vooral bij een serie dezelfde bewerkingen, ofwel repeteer werk... kunnen we veel plezier van verstelbare aanslagen hebben! Zie daarbij de afbeelding van de in graden gezaagde plexiglas stukken.
Blokkering van het schuivend gedeelte, moet op alle standen mogelijk zijn.
Zo kan wanneer het schuivend gedeelte vast zit, haaks op de voorkant van de zaagtandjes men gaatjes gaan boren, gemeten vanaf de zijkant van het zaagje. Rondjes zagen is dan een fluitje van 'n cent! Zo is ook met behulp van aanslagen het zigzag rond gezaagde plexiglas plaatje gemaakt. Zie de afbeeldingen.


De Beugel monteren

De beugel is gemaakt van 10 x 20 mm aluminium hoekprofiel. Op vier plaatsen is de smalle kant tot op de brede kant zo ingezaagd, dat de hoeken passen. Als op de voorkant van de beugel de lageringen zijn gemaakt, kunnen we de beugel op het lager blokje en tegen het zaagje leggen. Leg dan ook ter plaatse van de beugelophanging een klosje van 20 mm.
Zo is de plaats te bepalen waar de bevestiging van de beugel moet komen.
Voor bevestiging van de beugel kan een aluminium strip van 40 mm breed worden gekozen. Aan het achterste gebogen gedeelte van de beugel is verticaal in de hoogte een strip gemonteerd. Repeterende gaten in de beugel van 4 mm (om de 5 mm) maken een beugelverstelling in de hoogte mogelijk. In de beugel komt een bout waaromheen de beugel kan draaien. Boven in de verhoogde strip wordt de beugel gefixeerd. Als we op die plaats een ronde schroefkop monteren, kunnen we boven in de verhoogde strip een gat boren op de maat van de schroef kop. Beide verhoogde gedeelten wat naar binnen drukken…en de beugel omhoog klappen.
Zie voor details de afbeelding 7.


Te zagen materiaal

Natuurlijk zijn de ijzerzaagjes geschikt voor metaal hout en kunststoffen.
Vooral de smalle zaagjes zijn bij kunststoffen zoals plexiglas favoriet, door de manier van slingerende zaag zetting en ontbreken van achterliggend zaag gedeelte hebben we geen last van het vastbranden van materiaal achter de zaagsnede! En door toepassing van zaagjes met 32 tanden per duim krijgen we de meest gladde zaagsnede.
In bepaalde gevallen kan cellotape over de te zagen lijn worden geplakt voor smering. De demo van de paarden laat zien hoe manoevreerbaar de decoupeerzaag is (afb. 8). Met behulp van de gradenboog kunnen strakke geometrische figuren worden gezaagd, zoals de zigzag-figuur in een cirkelvorm, die uit multiplex is gezaagd (zie hieronder). En wat dacht u van het Staatsbosbeheer-logo met zijn vloeiend gebogen lijnen?


Tot slot

Voor de creatieve hobbyisten is "doe meer met uw decoupeer" zeker een uitdaging! Nu kan men zijn eigen decoupeerzaagcreatie naar wens professioneel gaan uitbouwen.
Bij het boren van gaten in b.v het figuurzaaglageringblokje wel een boorstandaard gebruiken.

Voor reacties en vragen kunt u mij via e-mail bereiken. Wil Gipman wenst u veel succes!


Wil Gipman



Terug naar het TIPS-overzicht